Zo bereken je de hoeveelheid koudemiddel in ton CO2-equivalent
Bijgewerkt op
Je berekent CO2-equivalent met deze formule: kilogram koudemiddel maal GWP, gedeeld door 1000. De uitkomst is de hoeveelheid in ton CO2-equivalent. Met dat getal bepaal je hoe vaak een installatie op lekkage gecontroleerd moet worden en of een lekdetectiesysteem verplicht is. Zo staat het in artikel 3 van de F-gassenverordening (EU) 2024/573.
Wat betekent CO2-equivalent?
Elk F-gas warmt de aarde op, maar het ene gas veel sterker dan het andere. Om dat te vergelijken gebruik je de GWP (Global Warming Potential). De GWP zegt hoeveel sterker een gas opwarmt dan dezelfde massa CO2, over 100 jaar. CO2 heeft GWP 1.
CO2-equivalent zet de vulling van een installatie om naar de hoeveelheid CO2 met hetzelfde effect. Zo kun je installaties met verschillende koudemiddelen eerlijk vergelijken. Daarom gaan de grenzen voor lekcontrole bij HFK's over ton CO2-equivalent en niet over kilogram.
De formule in vier stappen
- Zoek de vulling in kilogram op het label of typeplaatje.
- Zoek de GWP van het koudemiddel op. Die staat ook op het label.
- Vermenigvuldig kilogram met de GWP en deel door 1000.
- Kijk met de uitkomst welke regels voor lekcontrole gelden.
Rekenvoorbeelden
In de voorbeelden hieronder geven we de GWP er steeds bij. Gebruik in de praktijk de GWP die op het label staat of die de verordening voor dat koudemiddel noemt. Let op: oud lesmateriaal en nieuwe bronnen gebruiken niet altijd dezelfde GWP voor hetzelfde koudemiddel. Op het examen krijg je de GWP meestal in de vraag.
| Vulling | GWP | Som | Ton CO2-eq |
|---|---|---|---|
| 4 kg | 2088 | 4 x 2088 / 1000 | 8,35 |
| 10 kg | 1430 | 10 x 1430 / 1000 | 14,30 |
| 30 kg | 3922 | 30 x 3922 / 1000 | 117,66 |
| 2,5 kg | 675 | 2,5 x 675 / 1000 | 1,69 |
| 130 kg | 3922 | 130 x 3922 / 1000 | 509,86 |
Zie je het verschil? 30 kg met GWP 3922 is al meer dan 100 ton, terwijl 2,5 kg met GWP 675 onder de 2 ton blijft. Daarom maakt de keuze van het koudemiddel zo veel uit voor de regels.
Andersom rekenen: hoeveel kilogram is 5 ton?
Soms wil je weten bij welke vulling een grens begint. Dan reken je andersom: ton maal 1000, gedeeld door de GWP.
Voorbeeld: hoeveel kg koudemiddel met GWP 2088 is 5 ton CO2-equivalent? 5 maal 1000 is 5000. 5000 gedeeld door 2088 is 2,39 kg. Een installatie met meer dan 2,39 kg van dit koudemiddel valt dus onder de periodieke lekcontrole.
De GWP van een mengsel
Veel koudemiddelen zijn mengsels. De GWP van een mengsel is het gewogen gemiddelde van de onderdelen, naar hun aandeel in massa.
Voorbeeld: een mengsel bestaat voor 50 procent uit een stof met GWP 675 en voor 50 procent uit een stof met GWP 3500. Dan is de GWP 0,5 maal 675 plus 0,5 maal 3500. Dat is 337,5 plus 1750, samen 2087,5. Dit is de samenstelling van R-410A.
Mini-oefentest
Test jezelf: 3 echte oefenvragen
Uit de vragenbank van de training. Kies een antwoord, dan zie je direct of het goed is en waarom.
Vraag 1 van 3
Wat betekent GWP (Global Warming Potential)?
Waarom dit antwoord
GWP geeft aan hoe sterk een gas bijdraagt aan de opwarming van de aarde vergeleken met dezelfde massa CO2, over 100 jaar. CO2 heeft per definitie GWP 1. De afbraak van de ozonlaag heet ODP.
Bron: Artikel 3 Verordening (EU) 2024/573 (F-gassenverordening), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32024R0573
Vraag 2 van 3
Hoe definieert de F-gassenverordening ton CO2-equivalent?
Waarom dit antwoord
Ton CO2-equivalent is het gewicht van het broeikasgas in metrische ton maal de GWP. Reken je in kilogram, dan deel je kilogram maal GWP door 1000.
Bron: Artikel 3 Verordening (EU) 2024/573 (F-gassenverordening), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32024R0573
Vraag 3 van 3
Op het etiket van deze split-airco ontbreekt de hoeveelheid in ton CO2-equivalent. Welk getal hoort daar te staan?
Waarom dit antwoord
Ton CO2-equivalent is kg maal GWP gedeeld door 1000: 4,20 x 2088 / 1000 = 8,77 ton. Het etiket moet de hoeveelheid in kg en in ton CO2-equivalent noemen.
Bron: Artikel 3 en 12 Verordening (EU) 2024/573 (F-gassenverordening), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32024R0573; GWP R-410A 2088 (AR4), zie sites/fgassen/docs/exameneisen.md
In de training Compleet oefen je alle 490 vragen met uitleg, met proefexamens zoals het echte examen. € 49, eenmalig betalen.
Wat doe je met de uitkomst?
Met de ton CO2-equivalent bepaal je hoe vaak een lekcontrole nodig is. De termijnen staan in artikel 5 lid 6 van de verordening:
- 5 tot 50 ton: elke 12 maanden (met lekdetectiesysteem 24)
- 50 tot 500 ton: elke 6 maanden (met lekdetectiesysteem 12)
- 500 ton of meer: elke 3 maanden (met het verplichte lekdetectiesysteem 6)
- onder 5 ton: geen periodieke lekcontrole verplicht
Uitleg en uitzonderingen, zoals voor hermetisch gesloten systemen en HFO's, lees je in lekcontrole: hoe vaak?. Let op: de grens van categorie A2 gaat juist over kilogram, niet over CO2-equivalent. Zie verschil F-gassen A1 en A2.
Tips voor rekenvragen op het examen
Je mag een niet-programmeerbare rekenmachine gebruiken (STEK-examenreglement). Schrijf de som op voordat je rekent. Vergeet het delen door 1000 niet: anders kom je op kilogram CO2-equivalent uit. Controleer daarna of de uitkomst logisch is. Meer tips staan in tips voor het F-gassen theorie-examen.
Bronnen: Verordening (EU) 2024/573, artikel 3 en artikel 5 lid 6; BRL 200 versie 2.0, toetsterm 2.02 (iplo.nl); STEK-examenreglement 2026 (geraadpleegd oktober 2026). De GWP-waarden in de voorbeelden zijn rekenwaarden; controleer de GWP van een echt koudemiddel op het label of in de verordening.
Veelgestelde vragen
Wat is de formule voor CO2-equivalent?
Ton CO2-equivalent is kilogram koudemiddel maal GWP, gedeeld door 1000. Dat staat in artikel 3 van Verordening (EU) 2024/573.
Waar vind ik de GWP van een koudemiddel?
Op het label van de installatie en in de bijlagen van de F-gassenverordening. Op het examen staat de GWP meestal in de vraag.
Hoe bereken je de GWP van een mengsel?
Als gewogen gemiddelde van de onderdelen naar hun aandeel in massa. Bij 50 procent GWP 675 en 50 procent GWP 3500 is dat 2087,5.
Gecontroleerd op 24 oktober 2026 tegen BRL 200 versie 2.0, schemabeheerder Rijkswaterstaat, Verordening 2024/573, Uitvoeringsverordening 2024/2215, IPLO, eisen natuurlijke personen, STEK, examenreglement 2026 en examenpagina's A1 en A2, PBNA, A1-examen F-gassen en koolwaterstoffen en CerVaKo, communicatiebrief F-gassencertificaten. Wat we elke maand controleren