Begrippen F-gassen A1 en A2
Elk begrip uit de examenstof in één zin uitgelegd; klik door voor de uitleg, een voorbeeld en de valkuil.
Geen begrippen gevonden. Probeer een ander woord.
Wetgeving en thermodynamica
- Persoonscertificaat F-gassen Het bewijs dat je als monteur bevoegd bent om te werken aan installaties met F-gassen en natuurlijke koudemiddelen, volgens Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215.
- Hercertificering F-gassen Vóór 12 maart 2029 hercertificeer je volgens het nieuwe systeem.
- Verschil tussen A1 en A2 A1 en A2 mogen dezelfde werkzaamheden doen aan F-gassen en koolwaterstoffen. A1 heeft geen vullingsgrens, A2 wel.
- Categorie D Categorie D geeft alleen bevoegdheid om F-gassen terug te winnen, bij installaties met minder dan 3 kg, of minder dan 6 kg hermetisch gelabeld.
- Categorie E Categorie E is alleen voor lekcontrole, zonder het koelcircuit te openen. Er is geen vullingsgrens.
- Oververhitting Oververhitting is hoeveel kelvin de damp warmer is dan de verdampingstemperatuur bij dezelfde druk.
- Onderkoeling Onderkoeling is hoeveel kelvin de vloeistof kouder is dan de condensatietemperatuur bij dezelfde druk.
- Verzadigingsdruk De verzadigingsdruk is de druk waarbij vloeistof en damp van een koudemiddel bij een bepaalde temperatuur samen in evenwicht zijn.
- Absolute druk Absolute druk is de druk gemeten vanaf vacuüm. Overdruk is de druk gemeten vanaf de luchtdruk om je heen.
- Latente warmte Latente warmte is de warmte die een stof opneemt of afgeeft bij verdampen of condenseren, terwijl de temperatuur gelijk blijft.
- Log p-h diagram Een diagram van een koudemiddel met de druk op een logaritmische schaal verticaal en de enthalpie (warmte-inhoud per kg) horizontaal.
- Kritische temperatuur Boven de kritische temperatuur kan een stof niet meer condenseren, hoe hoog de druk ook wordt.
- Zeotroop mengsel Een mengsel van koudemiddelen waarvan de onderdelen bij dezelfde druk niet bij dezelfde temperatuur koken. Het heeft temperatuurglijding.
- Azeotroop mengsel Een mengsel van koudemiddelen dat bij verdampen en condenseren werkt als één stof, zonder temperatuurglijding.
- HFO Een HFO is een onverzadigde fluorkoolwaterstof: een F-gas met een dubbele binding in het molecuul en een zeer lage GWP.
- A2L A2L is de veiligheidsklasse voor een koudemiddel met lage giftigheid dat licht ontvlambaar is, met een lage verbrandingssnelheid.
- Hermetisch gesloten apparatuur Apparatuur waarvan alle delen met koudemiddel bij de fabrikant permanent zijn afgedicht, door lassen, solderen of een vergelijkbare verbinding, met een geteste lekkage van minder dan 3 gram per jaar.
- Koudemiddelnummer Het R-nummer zegt welke soort stof het is. Bijvoorbeeld: de 400-serie zijn zeotrope mengsels, de 500-serie azeotrope mengsels, de 600-serie organische stoffen en de 700-serie anorganische stoffen.
- Compressiekoelkringloop Het rondgaande proces van een koelinstallatie: compressor, condensor, expansieventiel, verdamper en weer terug naar de compressor.
Milieu en GWP
- GWP GWP (Global Warming Potential) zegt hoeveel sterker een gas de aarde opwarmt dan dezelfde massa CO2, over 100 jaar.
- CO2-equivalent Ton CO2-equivalent is kilogram koudemiddel maal GWP, gedeeld door 1000.
- Phase-down De phase-down is de stapsgewijze vermindering van de hoeveelheid HFK's die op de EU-markt mag komen.
- PFAS Sommige F-gassen, ook HFO's, breken in de atmosfeer af tot TFA (trifluorazijnzuur). TFA valt onder PFAS.
- HFK Een HFK (fluorkoolwaterstof) is een koudemiddel van waterstof, fluor en koolstof, zonder chloor.
- Kigali-amendement De wijziging van het Montreal-protocol uit 2016 waarmee landen afspraken om HFK's wereldwijd stap voor stap af te bouwen.
- ODP ODP (Ozone Depletion Potential) zegt hoe sterk een stof de ozonlaag afbreekt, vergeleken met de CFK R-11.
Controles en logboek
- Logboek Het logboek is de registratie per installatie van koudemiddel, lekcontroles, bijvullen en terugwinnen.
- Exploitant De exploitant is de partij die de feitelijke zeggenschap heeft over de installatie, vaak de eigenaar.
- Etiket F-gassen De tekst "bevat gefluoreerde broeikasgassen", de hoeveelheid in kilogram of gram en de hoeveelheid in ton CO2-equivalent.
Lekcontrole
- Lekcontrole 5 tot 50 ton CO2-equivalent: elke 12 maanden. 50 tot 500 ton: elke 6 maanden. 500 ton of meer: elke 3 maanden.
- Lekdetectiesysteem Een vast systeem dat lekkage opmerkt en de exploitant of een onderhoudsbedrijf waarschuwt.
- Lekpunt Losneembare verbindingen, schraderventielen, asafdichtingen, en plekken met trillingen of corrosie.
- Grens lekcontrole in kilogram Deel 5 ton CO2-equivalent, dat is 5000 kg CO2, door de GWP van het koudemiddel. Vanaf die vulling is periodieke lekcontrole verplicht.
- Hercontrole Een extra lekcontrole die laat zien of de reparatie van een lek goed is gelukt. Een gecertificeerde monteur doet die op zijn vroegst na 24 uur bedrijf en uiterlijk binnen 1 maand.
- UV-contrastmiddel Een kleurstof die je aan het koudemiddel en de olie toevoegt. Bij een lek komt het middel mee naar buiten en licht het op onder een UV-lamp.
- Schraderventiel Een serviceventiel met een veerbelaste kern, zoals een fietsventiel. Je sluit er manometers of slangen op aan.
- Felsverbinding Een losneembare verbinding waarbij het uiteinde van een koperen leiding wordt opgetrompt en met een moer op een aansluiting wordt vastgezet.
- Lekzoekspray Een vloeistof die je op een verbinding spuit. Waar gas ontsnapt, ontstaan bellen.
Milieuveilig werken en terugwinnen
- Terugwinnen Met een terugwinapparaat in een geschikte, gelabelde cilinder voor dat ene koudemiddel, terwijl je de cilinder weegt.
- Regeneratie Regeneratie is teruggewonnen koudemiddel opwerken tot een kwaliteit die vergelijkbaar is met nieuw koudemiddel.
- Recycling Recycling is teruggewonnen koudemiddel opnieuw gebruiken na een eenvoudige reiniging, zoals filteren en drogen.
- POE-olie POE (polyolester) is een synthetische compressorolie die vaak wordt gebruikt bij HFK's.
- Buitengebruikstelling Buitengebruikstelling is het definitief buiten werking stellen van een installatie met F-gassen.
Compressoren
- Compressor De compressor zuigt damp aan uit de verdamper en perst die naar een hogere druk en temperatuur.
- Vloeistofslag Vloeistofslag is vloeibaar koudemiddel dat in de compressor komt en kleppen of drijfstangen beschadigt.
- Carterverwarming Een carterverwarming houdt de olie in de compressor warm bij stilstand.
- Scrollcompressor Een compressor met twee spiralen in elkaar: één staat stil, de andere draait er in een kleine cirkel omheen. Daardoor wordt de damp naar het midden steeds verder samengeperst.
- Inverter Een compressor waarvan het toerental wordt aangepast aan de koelvraag, met een frequentieregelaar die de motor aanstuurt.
- Persgastemperatuur De temperatuur van de damp direct na de compressor, in de persleiding.
- Pendelen Pendelen is een compressor die steeds kort aanslaat en weer uitgaat.
- Tweetrapscompressie Comprimeren in twee stappen: de eerste trap perst de damp naar een tussendruk, de tweede trap van die tussendruk naar de persdruk.
Condensors
- Condensor De condensor geeft warmte af, waardoor de hete damp afkoelt, condenseert en onderkoelt tot vloeistof.
- Niet-condenseerbare gassen Gassen zoals lucht en stikstof die in de condensor niet vloeibaar worden.
- Condensatiedrukregeling Een regeling die bij lage buitentemperaturen de condensatiedruk hoog genoeg houdt.
- Gaskoeler In een transkritische CO2-installatie vervangt de gaskoeler de condensor.
- Vloeistofvat Een vat na de condensor dat vloeibaar koudemiddel opvangt en als buffer dient.
- Verdampingscondensor Een condensor waarbij water over de pijpen wordt gesproeid. Het water verdampt in een luchtstroom en voert zo veel warmte af.
- Watergekoelde condensor Een condensor die de warmte van het koudemiddel aan water afgeeft in plaats van aan lucht.
Verdampers
- Verdamper De verdamper neemt warmte op uit lucht of water, waardoor het koudemiddel verdampt.
- Temperatuurglijding Temperatuurglijding is het verschil in temperatuur tussen begin en einde van verdampen of condenseren bij een zeotroop mengsel.
- DX-verdamper Een verdamper waarin al het koudemiddel verdampt en aan het einde licht oververhit raakt.
- Verdampingsdrukregelaar Een regelaar in de zuigleiding na de verdamper die de druk in de verdamper boven een ingestelde waarde houdt.
Expansieventielen en onderdelen
- Thermostatisch expansieventiel Het verlaagt de druk voor de verdamper en regelt de toevoer zo dat de oververhitting gelijk blijft.
- Filterdroger Een filterdroger haalt vuil en vocht uit het koudemiddel in de vloeistofleiding.
- Kijkglas Of er volle vloeistof in de vloeistofleiding stroomt, en met de vochtindicator of er vocht in het systeem zit.
- Pump-down Bij pump-down sluit je de vloeistofleiding terwijl de compressor draait, zodat het koudemiddel in condensor of vloeistofvat komt.
- Magneetventiel Een magneetventiel opent of sluit een leiding op een elektrisch signaal.
- Vierwegklep Een vierwegklep draait in een warmtepomp of airco de stroomrichting van het koudemiddel om.
- Flashgas Flashgas is damp die in de vloeistofleiding ontstaat voordat het koudemiddel bij het expansieventiel is.
- Uitwendige drukvereffening Een thermostatisch expansieventiel dat de druk aan het einde van de verdamper meet via een dun leidinkje, in plaats van de druk bij de ingang.
- Terugslagklep Een terugslagklep laat het koudemiddel maar in één richting door.
Alternatieven en ontwerp
- Veiligheidsklasse koudemiddel De letter is de giftigheid (A laag, B hoog), het cijfer de ontvlambaarheid (1 niet, 2L licht, 2, 3 hoog).
- Natuurlijke koudemiddelen Stoffen die ook in de natuur voorkomen: koolwaterstoffen (R-290, R-600a), CO2 (R-744) en ammoniak (R-717).
- Indirect koelsysteem Een systeem waarbij een tweede vloeistof, zoals glycol of water, de koude naar de ruimtes brengt.
- Vrije koeling Koelen met koude buitenlucht of koud water, zonder dat de compressor hoeft te draaien.
- Cascadesysteem Twee koelcircuits na elkaar: de verdamper van het hoge circuit koelt de condensor van het lage circuit.
- Absorptiekoeling Een manier van koelen waarbij warmte de rol van de compressor overneemt.
- Warmteterugwinning De warmte die de condensor afgeeft nuttig gebruiken, bijvoorbeeld voor warm water of verwarming, in plaats van haar naar buiten te blazen.
- Transkritisch Een installatie werkt transkritisch als de hogedrukzijde boven de kritische druk en temperatuur van het koudemiddel komt.
- R-744 (CO2) CO2 heeft GWP 1, valt in veiligheidsklasse A1 en werkt met veel hogere drukken dan HFK's.
Koolwaterstoffen (HC)
- Veilig werken met R-290 Ontstekingsbronnen weg, ventileren, gas meten met een geschikte detector en een brandblusser klaar.
- Onderste explosiegrens De laagste concentratie van een brandbaar gas in lucht waarbij het kan ontbranden.
- Koolwaterstoffen Koolwaterstoffen hebben goede thermodynamische eigenschappen: ze nemen per kilogram veel warmte op.
- Ontstekingsbron Alles wat een brandbaar gas kan laten ontbranden: een vlam, een vonk, een heet oppervlak of statische ontlading.
- R-600a (isobutaan) R-600a is isobutaan, een koolwaterstof met veiligheidsklasse A3 en een zeer lage GWP.
- R-1270 (propeen) R-1270 is propeen, een koolwaterstof met veiligheidsklasse A3.
- ATEX ATEX geeft aan dat apparatuur geschikt is om te gebruiken in een ruimte waar een explosief gas-luchtmengsel kan ontstaan.
Begrippen van A tot Z
A
- A2L
- Absolute druk
- Absorptiekoeling
- ATEX
- Azeotroop mengsel
B
- Buitengebruikstelling
C
- Carterverwarming
- Cascadesysteem
- Categorie D
- Categorie E
- CO2-equivalent
- Compressiekoelkringloop
- Compressor
- Condensatiedrukregeling
- Condensor
D
- DX-verdamper
E
- Etiket F-gassen
- Exploitant
F
- Felsverbinding
- Filterdroger
- Flashgas
G
- Gaskoeler
- Grens lekcontrole in kilogram
- GWP
H
- Hercertificering F-gassen
- Hercontrole
- Hermetisch gesloten apparatuur
- HFK
- HFO
I
- Indirect koelsysteem
- Inverter
K
- Kigali-amendement
- Kijkglas
- Koolwaterstoffen
- Koudemiddelnummer
- Kritische temperatuur
L
- Latente warmte
- Lekcontrole
- Lekdetectiesysteem
- Lekpunt
- Lekzoekspray
- Log p-h diagram
- Logboek
M
- Magneetventiel
N
- Natuurlijke koudemiddelen
- Niet-condenseerbare gassen
O
- ODP
- Onderkoeling
- Onderste explosiegrens
- Ontstekingsbron
- Oververhitting
P
- Pendelen
- Persgastemperatuur
- Persoonscertificaat F-gassen
- PFAS
- Phase-down
- POE-olie
- Pump-down
R
- R-1270 (propeen)
- R-600a (isobutaan)
- R-744 (CO2)
- Recycling
- Regeneratie
S
- Schraderventiel
- Scrollcompressor
T
- Temperatuurglijding
- Terugslagklep
- Terugwinnen
- Thermostatisch expansieventiel
- Transkritisch
- Tweetrapscompressie
U
- Uitwendige drukvereffening
- UV-contrastmiddel
V
- Veilig werken met R-290
- Veiligheidsklasse koudemiddel
- Verdamper
- Verdampingscondensor
- Verdampingsdrukregelaar
- Verschil tussen A1 en A2
- Verzadigingsdruk
- Vierwegklep
- Vloeistofslag
- Vloeistofvat
- Vrije koeling
W
- Warmteterugwinning
- Watergekoelde condensor
Z
- Zeotroop mengsel
Weet je hoe ver je bent?
Doe de gratis test van 10 vragen en zie direct je score. Bevalt het, dan kies je een training vanaf € 29, eenmalig betalen.