Werken met SF6 in schakelinstallaties: het F-gassencertificaat

Bijgewerkt op 24 oktober 2026

Voor werk aan midden- en hoogspanningsschakelinstallaties met SF6 heb je een F-gassen persoonscertificaat nodig volgens Uitvoeringsverordening (EU) 2025/627. Je haalt het met een theorie-examen en een praktijkexamen. IPLO noemt Bepect B.V. als erkende examen-instelling voor midden- en hoogspanningsschakelinstallaties. Het certificaat voor koeling en airco (A1 of A2) telt hier niet.

Hieronder lees je voor welk werk je het nodig hebt, wat er in het examen komt, welke verboden er gelden voor nieuwe schakelapparatuur en wat je doet met een oud certificaat.

Voor welk werk heb je het nodig?

BRL 200 (hoofdstuk 5) noemt twee soorten werk aan stationaire elektrische schakelinrichtingen met F-gassen:

• installeren, onderhouden, repareren, service verlenen en buiten dienst stellen;
• F-gassen terugwinnen uit de schakelinrichting.

Met het certificaat "werkzaamheden aan stationaire elektrische schakelinrichtingen" mag je al dit werk doen. Ben je ingeschreven voor een opleiding en werk je onder toezicht van een certificaathouder, dan mag je het werk al doen zonder certificaat, voor ten hoogste 24 maanden (BRL 200, paragraaf 5.3).

Waarom zijn er zulke strenge regels voor SF6?

SF6 (zwavelhexafluoride) isoleert de delen onder spanning en dooft de vlamboog bij het schakelen. Het breekt de ozonlaag niet af, maar het is een heel sterk broeikasgas. Volgens IPLO warmt SF6 dat ontsnapt het klimaat ongeveer 23.500 keer sterker op dan CO2.

Een rekenvoorbeeld met die waarde: een schakelaar met 5 kg SF6 bevat 5 x 23.500 / 1000 = 117,5 ton CO2-equivalent. Een kleine vulling heeft dus al een groot effect. Hoe je zo'n som maakt, lees je in CO2-equivalent berekenen.

Hoe ziet het examen eruit?

Volgens BRL 200 (paragraaf 5.4) bestaat het examen uit een theoretische test met een of meer vragen en een praktische test waarbij je de taak echt uitvoert. Hoeveel vragen het theorie-examen bij Bepect heeft, hoe lang het duurt en wat het kost, staat op de site van Bepect. Die gegevens konden wij niet nalezen, dus die noemen we hier niet.

De stof bestaat uit 14 onderwerpen. Per onderwerp staat erbij of het in de theorie (T), in de praktijk (P) of in allebei wordt getoetst:

Lekcontrole bij schakelapparatuur

Voor koelinstallaties hangt de lekcontrole af van het aantal ton CO2-equivalent; zie lekcontrole: hoe vaak. Schakelapparatuur heeft volgens artikel 5 van Verordening (EU) 2024/573 eigen uitzonderingen. Een periodieke lekcontrole is niet nodig als de apparatuur minder dan 6 kg F-gas bevat. Ook met een druk- of dichtheidsbewaking met automatisch alarm hoeft het niet. En niet als het getest lekpercentage volgens de fabrikant onder 0,1 procent per jaar ligt en dat op het etiket staat.

Let op: 5 kg SF6 is ruim 100 ton CO2-equivalent, maar valt door de grens van 6 kg toch buiten de periodieke lekcontrole.

Geldt de lekcontrole wel, dan houdt de exploitant een register bij en bewaart dat minstens 5 jaar (artikel 7). Een lekdetectiesysteem in een elektrische schakelinrichting controleer je minstens elke 6 jaar (artikel 6). Meer over lekdetectie staat in lekdetectiesysteem verplicht.

Verboden voor nieuwe schakelapparatuur

Artikel 13 van 2024/573 verbiedt stap voor stap het in bedrijf stellen van nieuwe schakelapparatuur met F-gassen. IPLO zet de data op een rij:

Apparatuur die vóór 11 maart 2024 is besteld, valt buiten deze verboden. Er zijn meer uitzonderingen, bijvoorbeeld als een aanbesteding geen aanbod zonder SF6 oplevert. Vanaf 1 januari 2035 mag je voor onderhoud en service geen nieuw SF6 meer gebruiken, alleen geregenereerd of gerecycled SF6. Bestaande installaties mogen in bedrijf blijven. Er blijft dus nog jaren werk aan SF6-installaties, en daarvoor heb je het certificaat nodig.

Heb je een oud SF6-certificaat?

2025/627 vervangt de oude Uitvoeringsverordening (EU) 2015/2066. Een oud certificaat mag je alleen blijven gebruiken als je je kennis bijwerkt tot het niveau van bijlage I van 2025/627 (artikel 7). IPLO noemt 12 maart 2029 als datum waarop iedereen volgens het nieuwe systeem (her)gecertificeerd moet zijn. Hoe hercertificeren bij koeltechniek gaat, lees je in hercertificering F-gassen.

Werk je ook aan blusinstallaties met F-gassen? Daarvoor geldt een ander certificaat: zie F-gassen certificaat brandbeveiliging.

Wij zijn een oefensite en niet verbonden aan Bepect. De echte examenvragen zijn niet openbaar. Onze vragen volgen de 14 onderwerpen hierboven en de F-gassenverordening; het aantal vragen en de zakgrens van ons proefexamen zijn een eigen keuze.

Bronnen: IPLO, SF6 in midden- en hoogspanningsschakelinstallaties; IPLO, eisen aan monteurs; BRL 200 versie 2.0, hoofdstuk 5; Ondernemersplein, certificaat voor werken met F-gassen; Uitvoeringsverordening (EU) 2025/627; Verordening (EU) 2024/573 (geraadpleegd oktober 2026).

Gecontroleerd op 24 oktober 2026 tegen BRL 200 versie 2.0, schemabeheerder Rijkswaterstaat, Verordening 2024/573, Uitvoeringsverordening 2024/2215, IPLO, eisen natuurlijke personen, STEK, examenreglement 2026 en examenpagina's A1 en A2, PBNA, A1-examen F-gassen en koolwaterstoffen en CerVaKo, communicatiebrief F-gassencertificaten. Wat we elke maand controleren